İsrailliler, ülke tarihindeki en önemli seçimlerden biri olarak kabul edilen seçim için oy vermek üzere sandık başına gitti. Bu, 7 Ekim 2023 tarihinde Hamas tarafından gerçekleştirilen saldırılar ve ardından Gazze, İran, Lübnan, Suriye ve Yemen’de yaşanan çatışmalar sonrası yapılan ilk seçimdir. Yerel saatle sabah 08.00’de başlayan oy verme işlemi akşam 22.00’de son bulacak. Ardından oyların sayımına geçilecek. İsrail’in seçim sistemi nasıl işliyor? İsrail parlamentosu Knesset’te toplamda 120 sandalye bulunuyor. Bir hükümetin çoğunluğu elde edebilmesi için en az 61 sandalyeye sahip olması gerekiyor. Ülkede nispi temsil sistemi uygulandığı için hükümetler genellikle birden fazla partiden oluşan koalisyonlarla kuruluyor. 23 Ekim Cuma günü yayımlanan anketlere göre seçimde belirgin bir zafer kazanması beklenmiyor. Görevdeki Başbakan Binyamin Netanyahu ile eski İsrail ordusu komutanlarından Gadi Eisenkot arasında başbakanlık için oldukça yakın bir rekabet söz konusu. Bu durum, seçimin ardından haftalar hatta aylar sürebilecek siyasi müzakerelerin yaşanabileceği anlamına geliyor. Eğer hiçbir blok çoğunluğu elde edemezse, azınlık hükümetinin kurulması mümkün olabilir. Bunun yanı sıra bu durumun gerçekleşmemesi halinde yeni seçimlere gidilmesi de gündeme gelebilir; bu durumda Netanyahu, yeni seçimler yapılana kadar geçici başbakan olarak görevine devam eder. Sonuçlar ne zaman açıklanacak? Seçim günü yerel saatle 22.00’de İsrailli medya kuruluşları sandık çıkış anketlerini paylaşacak. Bu anketler oy verme eğilimleri hakkında fikir verecek olsa da sonuçlar önemli ölçüde farklılık gösterebilir. İlk sonuçların ertesi gün açıklanması, resmi sonuçların ise 4 Kasım’da duyurulması bekleniyor. Sonrasında Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parti liderleriyle yapacağı görüşmelerin ardından hükümeti kurma konusunda en yüksek şansa sahip olduğunu düşündüğü lideri yetkilendirecek. Bu süreç genellikle bir aydan uzun sürmektedir ve başarısız olması durumunda cumhurbaşkanı başka bir liderden hükümet kurmasını isteyebilir. Eğer bu da sonuç vermezse Knesset (İsrail parlamentosu) üyeleri, üçüncü bir lidere hükümet kurma görevi verilmesi için cumhurbaşkanına başvurabilirler; bu girişim de başarısız olursa yeniden seçimlere gidilecektir. İsrail’de partilerin birlikte çalışmakta sürekli zorluk çekmesi nedeniyle 2019 ile 2022 yılları arasında beş ayrı seçim düzenlenmişti. Kimler oy kullanabiliyor? ABD merkezli Foundation for Electoral Systems derneğine göre İsrail’de kayıtlı seçmen sayısı 7,3 milyonun üzerindedir. Yurt dışından oy kullanılmasına izin verilmediği için on binlerce İsrailli’nin seçim için ülkelerine döndüğü bildirilmektedir. Uluslararası Af Örgütü’nün seçim öncesinde yayımladığı raporda, İsrail’in politikaları nedeniyle milyonlarca insanın oy kullanma hakkı olmadığına dikkat çekildi; buna göre Doğu Kudüs’ün ilhak edilmiş bölgelerinde, Batı Şeria’nın geri kalanında ve Gazze Şeridi’nde yaşayan birçok kişi oy kullanamayacakken, Israil’in yasadışı yerleşimlerinde ise sandıklar kurulacaktır. Seçimlerin ilk birkaç saatinde ise 1,2 milyondan fazla seçmenin sandığa gittiği bildirilmektedir.
